Đi và thấy- p3: TÂM SỰ CỦA NGƯỜI TRỒNG HÀNG NGÀN HA RỪNG

      Đêm trước ngủ lại ở Khoa trường nên sáng hôm sau cha con tôi đã vào tới Quỳnh lập. Tuổi thơ của tôi ở đây với biết bao kỷ niệm nên tôi muốn quay về và cũng muốn con mình được biết.
   Bon bon trên con đường mới mở thênh thang chúng tôi vào Đồng mí, Đồng minh, Đồng thanh rồi Đông hồi và … tịt. Trước mặt là vách đá dựng đứng sừng sững chắn lối. Thì ra bên Nghệ sốt sắng mở đường chứ bên Thanh chưa động. Quay lại, ngoặt ra mép biển, tìm hỏi để được thăm người trồng rừng Lê Duy Nguyên. 

(Ảnh tải về từ mạng)

Thì ra ông đứng kia, trước mắt chúng tôi, đứng tuổi, cao gầy, đang vung tay nói lớn với những người cộng sự về việc bảo vệ rừng. Ông nhanh chóng lấy lại bình tĩnh rồi nói với tôi:
     - Rứa đó ông ạ. Phức tạp lắm. Chưa biết là được cái gì nhưng mà mất mất cái tính của mình. Mình đâu có phải là cái thằng cộc cằn rứa mà thành cộc cằn. - Với chất giọng rè rè khê khê rất đặc trưng của vùng đất địa đầu xứ Nghệ, ông nói: - Mình sinh ra lớn lên ở đây, chính cái làng này. Rồi mình đi dạy học nơi xa, rồi mình lại quay về quê để trồng rừng. Thấy cơ man đồi trọc mà tiếc, mà trồng chứ mình có biết tính toán, có biết làm kinh tế chi mô. Mới đầu ai cũng ủng hộ, ai cũng khuyến khích, nhưng đến một khi thì có người ghanh ghét, có kẻ đố kị, có đứa xúc xiểm sau lưng.
- Có đứa ngang nhiên chặt cây của mình. Lúc đầu hắn chặt một đôi cây, mình không nói gì. Đến khi hắn chặt cả vạt thì mình phải nói. Hắn cãi: cây trên rú, đếch của thằng nào. Cái lí dân gian mình rứa đó. Chẳng lẽ mình đưa giấy tờ ra. Có đưa hắn cũng đếch thèm đọc. Nói lắm thì hắn khùng lên, vác dao ra, gọi anh em bà con ra. Mình cũng phải khùng lên. Mình cũng có anh em bà con. May mà không có xung đột gì. Hắn cũng nhát. Mình cũng nhát, lại được cho là thắng. Nhưng mà hư mất cái tính. Đau nhất đấy ông ạ. Hư mất cái tính!
   - Trồng mãi, đến dừ là được bốn nghìn ha. Từ chỗ giáp với bệnh viện phung ra Đồng minh, Đồng thanh rồi ra ngoài này, tính từ đỉnh, hắt về bên ni là rừng của tui. Bên tê là Quỳnh lộc, bên tê nựa là Thanh hóa.
  - Nghe nói bác có trồng cả lim?
  - Có bốn trăm hát. Nhưng mà phải năm sáu chục năm nữa mới cho thu hoạch. Khi đó mình mục xương rồi. Ông cười lục khục trong cổ. Ờ này, tí nựa tôi cho người chở ông đi coi trại hươu. Mình đếch có tiền, khi đắt năm sáu chục triệu một con hươu cái mình đâu dám mua. Nhưng rồi tự dưng mất giá, chỉ còn hai, ba trăm ngàn một con, người ta đưa giết thịt, mình xót quá, mới mua về thả trong rừng. Rồi mình thả cả rùa cả trăn. Nhưng mà không cho thu nhập chi cả.
  - Thích thì làm thôi, như là chơi, cũng là cái thú của mình. Buồn nhất là hư mất cái tính. - Ông nhắc lại lần nữa. Chắc là ông trăn trở về điều này nhiều lắm. Nhưng ông nói lên được như rứa thì ông vẫn là ông. Làm sao mà ông mất đi được cái cốt cách nhân văn của mình. Tôi tin là như thế. 
Ông đi khòng khòng, tiễn cha con tôi ra cổng. Hẹn ông một ngày gặp lại. Con người như ông, tôi thực sự thán phục. Không dám bày tỏ gì hơn, trước khi chia tay chỉ biết chúc ông sức khỏe.

Đi và thấy-p2: THÀNH NHÀ HỒ

     Ngày đầu tiên của chặng hành trình chúng tôi đi dọc theo đường HCM qua vườn quốc gia Cúc phương, tới suối cá thần Cẩm lương, rồi rẽ về thành nhà Hồ. Tiếc là không vào được cổng chính. Người ta đang trang hoàng chuẩn bị cho lễ đón bằng di sản thế giới. Chúng tôi chỉ còn biết đứng từ xa chụp vài bức ảnh. Rồi chiếc máy ảnh ấy cũng đã bị mất ở thị trấn Vĩnh lộc. Giờ thì tôi nhớ về thành nhà Hồ theo như mình biết từ năm 1968 khi có dịp đi từ Thạch bình - Thạch thành mà qua đó để về Kiểu rồi xuôi Yên định, rồi theo đường 15 mà đi về Nghệ...
   Thành nhà Hồ ngày ấy còn khá nguyên vẹn, có đủ bốn cổng và có đủ các mặt thành bao quanh. Tất cả đều bằng đá. Những khối đá khổng lồ được chồng khít lên nhau mà thành cổng thành thành. Vòm cổng thì đẽo đá hình múi bưởi mà ghép với nhau. Cổng chính có ba vòm cao to lồng lộng. Không biết người xưa đẽo đá bằng gì, chở đá cách nào, và xếp đá ra sao. Quả là không tài nào tưởng tượng được. Thế mà đời nhà Hồ chỉ tồn tại có mấy năm ngắn ngủi. Mới hay sức dân là đến mức nào. Và phải có điều gì linh thiêng kỳ bí nữa thì nhà Hồ mới dựng được nên thành.
    Giờ thì chỉ còn cổng, các mặt thành gần như đã bị xâm hại, có thể đã bị gỡ đi hoặc bị phá. Bên trong thành giờ thì người ta làm ruộng. Các dấu tích xưa chẳng biết ở đâu. Chúng tôi phải đi vòng một thôi dài phía ngoài thành mới ra đến thị trấn Vĩnh lộc. Thị trấn Vĩnh lộc thì ngày ấy chưa thấy nhưng mà nay khang trang bề thế lắm. Có di sản thế giới có khác. May thật.

CBTDS-P4: HƠI THỞ ĐIỀU HÒA

    Tài liệu đầu tiên mà tôi được đọc về hô hấp là cuốn "Thở đúng thở tốt" của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện. Sau đó tôi được đọc thêm nhiều cuốn nữa. Có nơi hướng dẫn thở 4 thì: hít vào- nín- thở ra- nín -rồi lại hít vào. Có nơi bảo không nên nín thở khi đã hít vào căng hết lồng ngực. Có người bảo hít vào thật sâu, càng sâu càng tốt. Tôi cũng đã nghe theo và đã tập theo như thế cho tới một khi ngẫm ra không phải vậy.
     Tập nín thở cho lâu là dùng cho người còn sung sức đang làm nghề thợ lặn, chẳng hạn thế, chứ mình cao tuổi rồi tập vậy là sai. Hít vào cho thật sâu, cho căng hết lồng ngực, cũng chưa hẳn đã tốt, vì rất mệt. Thiếu oxy không tốt mà thừa oxy cũng chẳng hay gì, ngược lại còn gây nên rối loạn công thức máu.
    Chi bằng cần tới đâu thở tới đó, sao cho êm nhẹ sâu đều, nghĩa là thở điều hòa vậy. Thở bằng mũi, sao cho thông đều cả hai; thở bằng cơ hoành cho không khí lưu thông tới tận đáy phổi. Dành không gian cho trái tim, luyện cho cơ bụng chắc khỏe, cho hệ tiêu hóa và các nội tạng khác được xoa bóp thường xuyên để lưu thông được tốt.
    Thở bằng bụng cũng là cách để có thể thở tốt trong mọi tư thế. Tập yoga cũng là để rèn luyện điếu đó. Khi đã tập tốt rồi thì có thể thở tốt trong mọi hoàn cảnh dù cho là ngặt nghèo nhất.
    Sau hết, thở điều hòa là cách tiết kiệm năng lượng nhất, là cách để có thể thư giãn tối đa, và là để đầu óc trống rỗng, và cuối cùng là tới một khi nào đó ta có thể định tâm ở một điểm.

Đi và thấy. p1: Đất nước mình tươi đẹp

    Cảm nhận đầu tiên là một màu xanh từ bắc tới nam. Ở đâu cây cối cũng xanh tươi,

 kể cả vùng gió Lào cát trắng trung trung bộ hay vùng nắng hạn miền nam trung bộ. Ở đâu cũng có sự sống, ở đâu cũng có những con người cần cù lao động, và chỉ cần thế thôi là có thể tồn tại, có thể vươn lên, có thể khẳng định mình, hơn thế- có thể sống đàng hoàng, thậm chí có thể làm giàu. Những nơi trước đây chỉ có hố bom, rào dây thép gai như Quảng trị,  Cồn tiên, dốc Miếu giờ cũng xanh ngút ngàn cao su, cà phê và bao nhiêu cây trái khác.

 Một màu xanh bao la nữa là biển cả. Chúng tôi đã đi qua 2000 km bờ biển trong xanh hiền hòa cùng biết bao bãi cát vàng và rừng phi lao rừng dừa rì rào gió thổi.

  Biết bao vụng vịnh đẹp và những hải cảng tấp nập tàu ghe. Biết bao cá tôm, cua ghẹ, mực hàu...

     Ngước lên Trường sơn cũng một màu xanh trùng điệp. Dẫu biết rừng nguyên sinh không còn nhưng sự sống vẫn tươi xanh. Rồi thì người ta đã và đang trồng lại rừng, cho bạch đàn, keo tai tượng, và cao su, cà phê cùng bao nhiêu loài cây khác phủ kín núi cao lũng thấp. Nhiều khoảng rừng đã khép tán, giữ nước và che chở cho đất đai ngày thêm màu mỡ, và cho những con sông vẫn dào dạt phù sa đưa nước về tưới mát mọi cánh đồng.

SAU CHUYẾN ĐI DÀI

Cha con tôi vừa thực hiện một chuyến đi dài từ Hà nội theo đường HCM vào Cẩm lương, thành nhà Hồ, rồi dọc theo bờ biển miền trung  từ Thanh hóa cho tới  Mũi né- Phan thiết, vào Vũng tàu Bà rịa, rồi lên Biên hòa Đồng nai, lại xuôi Bến tre, Trà vinh, Sóc trăng, Bạc liêu, xuôi nữa là Cà mâu- Năm căn; lại ngược hướng bắc- tây bắc mà lên Rạch giá, Hà tiên rồi qua Phú quốc; trở về đồng bằng sông Cửu long qua Kiên giang, An giang, Cần thơ, qua Mỹ tho, Vĩnh long rồi về Sài gòn. Chuyến đi trọn một tháng. Có nhiều cảm nhận, có nhiều kỷ niệm, có cả những điều trăn trở. Tôi xin trở lại vào những trang sau trong mục Đi và thấy.

LỐI CỎ NON TƠ

lối cỏ non tơ chân trần dẫm nhẹ
sương đẫm bàn chân dấu nhòe lối bé
gió bấc cắt da thương bàn chân nhỏ
may còn ngọn cỏ nương bàn chân con

lối cỏ non tơ đi về vạn nẻo
xanh rợn chân trời bình yên lặng lẽ
mỗi lúc chồn chân con nằm lên cỏ
đất mẹ vỗ về nhẹ nhàng nâng đỡ 

một sớm mùa đông con rời quê mẹ
lối nhỏ mờ dần gập ghềnh đá sỏi
rồi con đi mãi vào cõi mung lung
bạc đầu về lại đường xưa ngập ngừng

đâu rồi lối nhỏ ngọn cỏ non tơ
đâu rồi dấu cũ đâu rồi tuổi thơ 

bước chân lỡ nhịp bê tông dặm dài

giật mình như thể lạc về quê ai

9/6/2012

CÙNG BẠN TẬP DƯỠNG SINH P3: THƯ GIÃN TỐI ĐA

     Thể dục, nặng hơn là thể thao, phần lớn chú trọng vào việc rèn luyện gân xương cơ bắp và vận động. Cũng có những môn thiên về khéo léo, trí tuệ nhưng không nhiều. Ngoài ra còn có những hình thức tập luyện cốt để tiêu hao năng lượng, thiêu đốt mỡ thừa, tạo vóc dáng nhẹ nhàng thon chắc.
     Bài tập dưỡng sinh đối với người cao tuổi có phương thức và mục đích không giống như vậy. Thư giãn tối đa với hầu hết các nhóm cơ trong cơ thể khi tập dưỡng sinh là một trong những sự khác biệt đó. Điều này nhằm:
    1. Tiết kiệm tối đa năng lượng tiêu hao, từ đó mà giản thiểu việc thu nạp năng lượng qua thức ăn nước uống hàng ngày, cũng là để cho nội tạng, đặc biệt là hệ tiêu hóa tránh được sự vận hành quá mức.
   2. Duỗi mền cơ bắp để gân cốt dẻo hơn, đàn hồi mềm mại hơn và có thể vận động với biên độ quay tối đa của các khớp.
   3. Làm quen với những tư thế vận động khác nhau một cách nhẹ nhàng và tránh được các sang chấn vận động rất dễ mắc phải đối với người cao tuổi, đặc biệt là các tư thế éo le ít gặp trong hoạt động thông thường.
    4. Thư giãn tối đa về cơ bắp cũng là cách để kéo theo sự thư giãn thần kinh, để cho đầu óc được thảnh thơi, nhẹ nhàng và ...trống rỗng.
    5. Cũng là để cho các mạch máu ít bị chèn ép nhất do đó khí huyết được lưu thông tốt nhất. 
   6. Và là để cho hơi thở được điều hòa một cách tự nhiên.
   Trong bài tập dưỡng sinh này các tư thế chủ yếu được chọn lựa từ yoga sao cho phù hợp với người cao tuổi xung quanh các tư thế chủ đạo là nằm, ngồi bán già, ngồi trên gót chân (ngồi kiểu Nhật) và đứng thẳng. Với những tư thế "nằm như cây cung, ngồi như cây chuông, đứng như cây tùng cây bách", sẽ giúp ta tránh được sự căng cơ và căng thẳng thần kinh do phải giữ thăng bằng. Và như vậy chúng ta cũng dễ thư giãn tối đa hơn.
     Thông thường chúng ta ít chú ý đến sự thư giãn, vì thế mà có những nhóm cơ nào đó luôn căng cứng bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Đấy là các nhóm cơ ở cổ, vai, gáy, lưng, bàn tay và mặt. Có thể là do lao động quá mức, do căng thẳng thần kinh, do tư thế không vững, hoặc do hiếu động không ngừng. Sự căng cứng này thường kéo theo sự hao tổn thể chất và tinh thần, lâu dần làm cho ta mệt mỏi, chán nản, làm suy giảm sinh lực và tình yêu cuộc sống.
    Nhưng để thư giãn được thì phải tập. Tiến bộ nhanh hay chậm tùy thuộc ở mỗi người, ở cái sự có để tâm tới hay không. Nhắc lại là chỉ cần để tâm chứ không phải là để ý. Không cần phải cân nhắc biện giải, không cần phải suy diễn lập luận, càng không cần viện dẫn học thuyết này kia. Chỉ cần trống rỗng và thư giãn là được.

                                                                                         7/6/2012