Chia đều chỉ có trong toán học. Mà toán học là một đức tin. Chia đều chỉ có ở đức tin, chỉ có trong lý thuyết, còn ngoài đời thực hiếm có chuyện chia đều.
Ví dụ một thời nẩy sinh ra ý tưởng "Lấy của người giàu chia cho người nghèo"? Lấy bằng cách nào? -Bạo lực! Lấy được rồi thì chia thế nào? Chưa có phương án trước, tùy đấy mà chia. Vậy, sao mà đều được! Ấy là nói về cái có thể chia như con trâu con bò, cái nồi cái niêu, đám đất thửa ruộng...
Dẫu sao thì cũng đã chia rồi, cơ bản xong, toàn dân nghèo như nhau. Tạm được một thời như thế, không ai nạnh ai, hoan hỉ.
Thế nhưng, có cái lớn hơn, như cái quyền lực thì cướp được rồi chia chác sao đây? Làm sao mà chia cho đều? Nhinh nhỉnh một tí như ông chủ nhiệm mà sau có mấy năm vào HTX đã có câu ca:
"Mỗi người làm việc bằng hai
để ông chủ nhiệm mua đài mua xe...", thì làm sao mà đều.
Ngược lên nữa, có những cái mung lung trừu tượng như cái của ở trong sách, cái của ở trong đầu, cái của ở trong tim như cách nói của cụ Tản Đà thì biết lấy đi bằng cách nào và chia chác làm sao? Một khi đã chia không đều thì rồi lại có người giàu người nghèo. Đấy là không kể những kẻ ma lanh hay tài trí hơn người không biết bằng cách nào móc nối được với quyền lực, với đồng bạc, với gì gì nữa... thành ra một cực mà ngày người ta gọi là tư bản thân hữu thì có mà đều bằng mắt.
Thì ra giữa chốn nhân gian, khi đã không thể chia cho đều những cái có thể chia được, thì dù có là đổi chủ, lại vẫn có người giàu người nghèo theo đủ mọi nhẽ như là xưa cũ. Chẳng lẽ, bây giờ ta lại xóc bài chia lại, bất chấp đầu rơi máu chảy? Không. Đừng đi vào vết xe đổ. Vậy thì, nên chăng vạn sự tùy duyên, chấp nhận "công nào của nấy", đừng mọng cào bằng. Biết đâu chia đều nhất thời lại là cái tội. Cũng lại biết đâu trong vô lượng kiếp phép chia luôn đều như toán học, thuận theo nhân quả, tính tròn cả thô và mịn.
30/9/2026
.png)