"KỶ NGUYÊN MỚI"

    Gần đây được nghe nhiều lần cụm từ "Kỷ nguyên mới" với nhiều háo hức và kỳ vọng. Điều đó cũng có nghĩa là có một thời cũ kỹ lạc hậu đã qua hoặc đang qua. Vậy cái mốc, cái lằn ranh cũ- mới ấy là lúc nào? ở đâu?

    Không thấy ai nhắc tới cái mốc ấy! Lạ thật, phải có sự kiện gì ghê gớm lắm, đột phá lắm, cách mạng lắm mới có thể chuyển đổi từ kỷ nguyên này sang kỹ nguyên khác? Cái sự kiện ấy là gì? Không thấy ai nói đến.

    Thế mà đùng một phát, kỷ nguyên mới ra đời. Kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Quá tuyệt vời nếu đúng được như vậy. 

   Nhưng cũng hơi lăn tăn, vì cũng đã nhiều khi nghe khẩu hiệu bốc đồng kiểu này, rồi chẳng thấy đâu. Đã có thời "đỉnh cao muôn trượng" mà vẫn đói nghèo; Đã có kỷ nguyên "vĩnh viễn sạch bóng quân thù" mà đùng đùng chiến tranh biên giới; Có thời "thay trời đổi đất" mà sập cống Hiệp Hòa... Cũng đã có thời trong nghành giáo dục nổi lên 'Kỷ nguyên mới"(*), thế rồi trò đánh thầy tơi tả, phụ huynh đến trường bằng gậy dao gạch đá, kì thi thành trận chiến công kiên?.

                                                                                         26/1/2025

(*) * Kỉ nguyên mới - nghành mình đã gọi thế vào cái thời nhập bộ đại học và trung học chuyên nghiệp vào bộ giáo dục, rồi chuyển hệ 10 năm sang 12 năm, rồi viết lại SGK...

 Năm ấy trường C3 Nam đàn phải tổ chức thi lại vì trận công kiên...

                           

TỪ ADN NGHĨ VỀ MỊN

   1953 Francis Henry Compton Crick tìm ra cấu trúc ADN. Từ bấy đến nay đã có biết bao nhiêu thành tựu y- sinh học được phát triển nhờ phát kiến này. Nhưng cũng hơn 70 năm qua vẫn còn lơ lửng hai câu hỏi chưa ai trả lời được: 
    1. Ai thiết kế nên mã ADN? Không chỉ cho con người mà cho mọi sinh linh đến cả cỏ cây và những virut bé nhỏ?

   2. Bằng cách nào để từ mã/ bản thiết kế ADN có thể xây dựng / hình thành nên cơ thể sống? Ai đã đọc hiểu và ai đã xây dựng nên cơ thể sống từ bản mã ADN này?

  Không một cá thể bố mẹ nào làm được việc đó bằng chính ý thức của mình, mà phải có một trí tuệ siêu việt nào đó ẩn sâu trong vô thức luôn đồng hành và giúp đỡ. 

    Trí tuệ siêu việt ấy ở đâu? 

   Tôi nghĩ là ở MỊN.

   *Khi chúng ta còn sống và đang tỉnh thức, chúng ta cũng không thể nào biết ADN đang điều hành cơ thể và cả trí não của ta bằng cách gì? Tim, phổi, gan, thận... đang vận hành, đang hoạt động theo một chương trình nào đó ngoài ý muốn và nhận thức của chúng ta. 75000 tỉ tế bào trong cơ thể đang phân chia, thay thế, và chết đi mà chúng ta chẳng hề hay biết. Chỉ có ADN đang lặng lẽ điều hành công việc đó. Vậy cơ thể này là của ta hay của ADN?  Mà ADN không phải do ta tạo ra? Vậy ta là ai?

    *Xoắn kép ADN dù phức tạp tới đâu thì cũng chỉ là phần thô, cũng như một pho sách dày cộp với những con chữ. Giá trị của chúng không phải ở phần thô, không phải ở giấy mực và các con chữ, mà là ở phần mịn, là ở ý nghĩa của câu chữ, là ở ý nghĩa của thông tin mà nó cất giữ. Chúng ta có thể đọc hiểu một cuốn sách, nhưng tiếc thay, chúng ta không thể đọc hiểu ADN. Thế thì phải có ai đó đọc hiểu và điều hành thực thi nó?

   Tôi nghĩ, người làm được điều đó không phải là cái tôi da thịt này mà là một cái tôi khác, một cái tôi âm thầm lặng lẽ trong cõi MỊN. Tạm gọi là cái tôi mịn.

    * Không chỉ khi ta còn sống và tỉnh thức, ADN điều hành mọi việc trong vô thức mà cả khi cái cơ thể vật lí này tan rã rồi thì ADN vẫn còn đó vẹn nguyên cấu trúc, nghĩa là cuốn sách vẫn còn đó với tất cả các câu chữ và ý nghĩa của nó. Nhưng mà, kể cả khi cuốn sách không còn, câu chữ không còn, thì giá trị thông tin của cuốn sách vẫn còn(*).

    Một khi nào đó cơ thể vật lý không còn nhưng ADN vẫn còn, thì giá trị thông tin mà ADN mang theo vẫn còn. Vậy thì, phải chăng cái tôi MỊN vẫn còn.

    

    Vật chất mịn luôn ở đây- lặng lẽ vô hình mà huyền diệu trong chúng ta hoặc bên chúng ta; Cái tôi mịn cũng đang ở đây, đâu đó một lần và mãi mãi.

                                                                                      12/1/2025

(*) Như tuyên ngôn "Nam quốc sơn hà Nam Đế cư", dẫu bút tích xưa có thể không còn nhưng ý nghĩa của tuyên ngôn đó mãi còn trong tâm hồn Việt, và mãi âm vang trên non sông Việt.

HƠI THỞ

        Lọt lòng mẹ là thở. Rồi khóc. Mãi sau mới bú. Một năm sau mới ăn. Mọi sinh vật đều thở đều đặn liên tục suốt cả quãng đời, kể cả trong khi ngủ, thậm chí cả khi hôn mê. Trong khi đó ăn và uống thì có thì có bữa.

    Con người có thể nhịn ăn cả tuần, có thể nhịn uống vài ba ngày hoặc hơn, nhưng không thể nhịn thở quá vài ba phút. Các sinh vật khác cũng vậy. Thế mới hay cái sự thở quan trọng nhường nào.

   Các nhà khoa học đã tính được rằng khí thở chiếm tới 87% tổng lượng vật chất mà con người hấp thụ từ môi trường. Còn lại thức ăn và nước uống chỉ chiếm có 13%.(*) Vậy mà không mấy ai để ý đến hơi thở, ngược lại thường để tâm để sức vào việc tìm kiếm thức ăn, và thưởng thức nhấm nháp món ăn miếng uống.

    Có vẻ như có cái gì đó mâu thuẫn ở đây. Phải chăng vì khí thở miễn phí mà không trọng, vì dưỡng khí vô biên mà không quý, vì không khí không màu không mùi không vị mà không để ý để tâm. Nhưng rồi đến một ngày ô nhiễm môi trường, ô nhiễm thức ăn nước uống, ô nhiễm cả không khí, con người cảm thấy hôi hám ngột ngạt mới chợt nhận ra rằng không khí trong lành mà Thượng Đế đã ban cho quý giá biết bao.

    Nhớ lại hơn năm mươi năm trước, thầy tôi- Cụ Sầm Văn Phú có dặn tôi rằng: "Dưỡng khí nói riêng, sinh khí nói chung là vô biên trong trời đất. Trong lục phủ ngũ tạng chỉ có tạng phế là có thể điều khiển được. Vậy thì hãy để tâm điều chỉnh hơi thở sao cho thâu nhận được tối ưu sinh khí của đất trời". Tôi luôn ghi nhớ lời thầy nhưng quả thật chưa thực hành được bao nhiêu. Cũng may cái phổi của tôi vẫn ổn cho tới lúc này.

                                                                           17/12/2024

(*) Không khó để tính khối lượng vật chất thu nhận qua hơi thở mỗi ngày: từ thông số dung lượng thở x nhịp thở x thời gian 24h x nhân tỉ trong không khí. Con số thật đáng nể: xấp xỉ trọng lượng cơ thể. Rất tiếc không mấy ai biết đến hay nghĩ tới điều này. Tôi cũng có thể tính mà đã không nghĩ tới, nên gần tám mươi tuổi rồi mới đặt phép nhân. Tiếc nữa là các trường, các thầy cô cũng không giảng dạy điều này. 

 

BÊN HỒ GƯƠM 2011

 Những chủ nhật mùa hè

bên Hồ Gươm hai không mười một

bạn bè nhắc nhở nhau về Hoàng Sa- Trường Sa- Gạc Ma

và hô vang đả đảo Trung Quốc xâm lược.

Nhà cầm quyền có lúc để yên

có khi bắt bớ và đàn áp

những người biểu tình vẫn bình tĩnh tự tin

dẫu không hẹn mà tuần sau lại gặp

Mười mấy năm rồi

vẫn nhớ hai không mười một

nhớ những người trước đó chưa từng gặp mặt

mà sao như đã thân quen

                               16/12/2024

ƯỚC MƠ CON

            Người xưa nói:"Năm mươi không làm nhà; Sáu mươi không trồng cây; Bảy mươi không may áo". Hắn cũng thấm điều này. Đã từ lâu hắn không may áo. Đã từ rất lâu hắn không cầm nắm đồng tiền. Nhưng mà hắn vẫn có một niềm ước mơ nho nhỏ.

     Hắn ước một mẳnh vườn dưới chân đồi, đồi ở đâu cũng được; đặt một chiếc container làm chỗ ở; và lợp mái che một khoảnh sân để bày dăm ba món lũa... 

     Nếu còn đất trên đồi hắn sẽ trồng sim- giống sim nếp quả chín múp míp tròn lẳn và ngọt lịm. Hắn sẽ trồng sim theo những hoa văn hình học, rồi ở tâm những hoa văn đó hắn trồng một gốc hoa cắt tỉa tạo hình, có thể là mộc, là tường vi, hay nguyệt quế, là mai, là đào, hoặc nồng nàn hoang vu hơn là dẻ...

     Nếu còn đất nữa, sẽ trồng quế hoặc trồng lim, trồng lát... Mỗi ngày trồng vài ba cây, lâu dần dăm ba năm có cả ngàn cây. Ơn trời, năm, mười năm sau là cây sẽ thành rừng... 

    Nếu lại còn đất nữa thì cứ để tự nhiên cho cây cỏ mọc thành rừng, cho chim thú tự tụ về. Và bạn bè ai thích như tôi thì xin mời cùng về đây nhẹ nhàng thân thiện sống bên nhau, nương tựa vào trời đất an lành giữa bạt ngàn xanh thẳm.   

                                                                                      10/11/2024

* Hắn nói điều này với vợ, thì nàng gạt đi mà rằng: Ông già rồi, đừng viễn vông nữa. Hắn không dám nói với con vì biết chúng chỉ thích chung cư. Hắn đưa lên trang blog để có ai đồng cảm và có điều kiện thì làm. Xin cảm ơn nhiều.

XIN CẢM ƠN NGƯỜI

    Già rồi nghĩ lại thấy mình chịu ơn nhiều người. Phần lớn là người thân quen, là người mình biết, mình nhớ được. Lại cũng có người mình chỉ gặp một lần, thoáng qua, mà chịu ơn, không đền đáp được. Xin ghi lại vài ba lần may mắn được gặp người như vậy.

   1. Hơn bốn mươi năm trước, tôi đi tàu xuống ga Vinh, rồi cuốc bộ theo đường Trần Hưng Đạo trước cửa ga để hướng về Bến Thủy. Vừa rẽ vào đường Nguyến Thái Học một chặng ngắn thì có cháu trai chừng mười lăm tuổi đi xe đạp dừng xe sát bên tôi và nói: - Bác về đâu, cháu đèo.

  - Cảm ơn cháu, bác về Bến Thủy, để bác đèo cho.

  - Không, cháu đèo được mà. Bác lên xe nha.

  Về tới gần cầu Thông thì cháu dừng xe. - Nhà cháu đây rồi, bác đi tiếp nha. Tôi cảm ơn cháu và ngỏ lời gửi cháu chút tiền công nhưng cháu quyết không nhận. Rồi cháu lên xe đi hút vào con ngõ nhỏ.

   2. Ngày mới nghỉ hưu tôi ở Đông Anh. Nhân có dịp rỗi tôi đưa hai con sang Hà Nội thăm chùa Một Cột, thăm ao cá Bác  Hồ, và thăm đền Quán Thánh. Tôi gửi xe cho bà bán quán nước trước cổng đền rồi  vội theo hai con vào trong. Khi ra tôi tá hỏa vì không tìm thấy chìa khóa xe. Thấy vậy bà bán quán mới nói: - Lúc nãy chú vội, quên không rút chìa khóa, tôi đã cất hộ rồi.

  Tôi cảm ơn bà và muốn tạ ơn nhưng bà chỉ nhận tiền trông xe còn thì không chịu nhận thứ gì.

   3. Chín năm trước, cha con tôi vào Huế thì xe hết xăng. Đang cắm cúi đẩy xe đi tìm cây xăng thì có chàng trai sáp tới bảo: - Ông chờ con tí, con mua xăng cho. Lát sau cháu đem tới chai xăng một lít. Tôi muốn trả thêm tiền cho cháu nhưng cháu chỉ chịu nhận có 14k, rồi phóng xe đi.

   4. Cũng là xe hết xăng, nhưng lần này thì ở Đà Nẵng. Cũng một chàng trai sáp tới bảo: - Ông ngồi lên xe, cháu đẩy cho.

  - Có chắc không cháu?

  - Ông yên tâm, cháu đẩy quen rồi.

Qua ngã tư, đi tới chút nữa thì cháu nói: - Cây xăng bên phải ông nha. Tôi dừng được xe, quay lại thì không thấy cháu đâu nữa. Muốn cảm ơn cháu một lời mà không kịp.

   Bởi vậy tôi ghi lại đây để một lần nữa biết ơn những người đã giúp mình mà không có cơ may gặp lại. Nhớ lại thấy người thương tôi gặp ở đời nhiều lắm. Xin cảm ơn người, Xin cảm ơn đời.

                                                  8/7/2024

LẰN RANH GIỮA THÔ VÀ MỊN

       Vật chất thô với đặc tính rời rạc và đếm được là thứ mà chúng ta dễ dàng nhận biết bằng các giác quan. Chúng ta hiểu chúng, sử dụng chúng, và hơn thế, ở một chừng mực nào đó còn chế ngự được chúng. Người Âu Mỹ rất giỏi việc này. Từ thời Acsimet, đến Ị J. Newton, T, Edison, N. Tesla... cho tới A. Einstein và rất nhiều các nhà khoa học khác với vô số các thiết bị đo đếm và máy móc công cụ.

     Khi A. Einstein đưa ra tiên đề thừa nhân vận tốc ánh sáng trong chân không ( hằng số C) là giới hạn vận tốc của vật chất thô, cũng có nghĩa là sóng điện từ với lưỡng tính sóng - hạt chính là lằn rạnh cuối cùng của loại vật chất này. Vượt qua lằn ranh ấy sẽ không còn hạt mà chỉ có sóng. Cũng qua lằn ranh này, vật chất không còn rời rạc và đếm được mà sẽ là liên tục trù mật và không đếm được. Và ở đấy, vận tốc truyền thông tin là không giới hạn. Ấy là miền của vật chất mịn.

    Vật chất mịn vì không đo đếm được nên các nhà khoa học thực chứng không có cách gì tiếp cận. Cũng có thể vì thế mà loài người chỉ biết có vật chất thô và mải mê chạy theo , thậm chí còn tôn sùng chúng đến độ cho rằng "vật chất (thô) quyết định ý thức". Nhưng ngụp lăn mãi và vẫn bế tắc trong "duy vật biện chứng" với sự tha hóa của đạo đức, sự xuống cấp của môi trường tự nhiên... con người dần nhận ra giới hạn của vật chất thô và giới hạn của chính mình.

    Con người cũng đang ở giữa lằn ranh: chạy theo thô hay tin ở mịn?. Mịn có trong có đục, có thiện có ác. Giữa chốn ta bà con người không đủ tỉnh thức, không biết lựa chọn thứ gì và đang không biết hướng về đâu.

                                                                          14/6/2024