Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn. Câu đó nhiều người nói. Vầng trán là tấm gương phản ánh trí tuệ. Điều đó có lẽ đúng. Một điều chắc chắn đúng là người ta chỉ nhăn trán những khi đau đớn quá, bực bội ghê gớm quá, hoặc phải vận trí não căng thẳng quá. Còn thường khi thì vầng trán sẽ phẳng phiu trong sáng, con người sẽ nhân hậu và bình thản.
Ông Tâm vốn là một người nhân hậu. Và nhờ thế ông trở thành người đứng đầu. Ông đã từng làm tiểu đội trưởng dân quân, lớp trưởng hồi còn học sư phạm, còn bây giờ là hiệu trưởng. Bởi là người đứng đầu nên ông thường phải suy nghĩ nhiều. Bởi duy nghĩ nhiều nên trán của ông sớm hằn những nếp nhăn mệt mỏi. Với những nếp nhăn ấy người ta thường gọi hiệu trưởng bằng ông.
Ông Tâm đang suy nghĩ. Người ta đoán ra ngay vì thấy trán ông đang nhăn lại. Ông suy nghĩ dữ lắm, ông đang gặp một điều hóc búa.
Ông lại phân tích:
- Học sinh đang học. Giáo viên đang lên lớp. Ông bắt đầu phân tích. Ông xem lại thời khóa biểu một lầ nữa. Đúng rồi, không còn một ai ở nhà, tất cả mọi người đều bận. Ông khiu trán lại. Chỉ còn ông là không lên lớp, các nếp nhăn tạm giãn ra. Nhưng chỉ có một mình ông, làm thế nào bây giờ? Ông khiu trán lại. Đứa học trò đang nằm kia. Nó đau đớn lắm. Nó bị đau bụng đột ngột. Nó xin nghỉ, định về, thì lăn quay ra. Nó rên. có lẽ nó đau ruột thừa. Cái đầu cuẩ ông đoán thế. Nếu vậy thì nguy quá. Không nhanh e nó chết mất. Đứa học trò vẫn rên. Ông lại khíu trán. - Phải đưa nó đi viện, đúng rồi, phải đưa nó đi ngay thôi. Mình sẽ đèo nó đi.
Ông dắt xe đạp ra, thận trọng xem lại lốp sau. Lốp chắc. Yên trí, trán của ông giãn ra. Ông đến bên đứa học sinh khẽ lay nó:
- Thầy đưa em đi viện nha.
Học trò vẫn rên, nhưng mắt nó sáng lên tin tưởng.
- Em cố ngồi lên xe thầy đèo em đi nhé.
Đứa học trò vẫn rên, nó rên dài hơn, đôi mắt tối dần lại, mãi sau nó mới nói:
-Đau lắm, em không ngồi dậy được.
Nó rên dữ hơn. Ông Tâm lại cân nhắc: Trò đang học, các thầy đang lên lớp, em này đau dữ quá, cần đưa đi viện, chỉ còn mình ông, có lẽ nó bị đau ruột thừa, nó không ngồi dậy được,...
Bỗng nhiên ông thốt lên lời: - Không được. Vì ông đang thầm nghĩ, nếu lấy học sinh cáng trò này đi viện thì tiện, nhưng buộc lòng phải có trò mất buổi học, thiệt thòi cho nó, không đành. Lấy giáo viên đi thì lại càng không được, vì cả lớp phải nghỉ học.
- Không được, ông lại thốt nên lời. Như thế không ổn.
Đứa học sinh vẫn rên. Thi thoảng lại bật lên tiếng kêu. Nó kêu cha kêu mẹ. Rồi tiếng kêu bặt đi, nó rên nhè nhẹ. Nhà nó ở xa, nó ở lại trong kí túc xá quanh trường. Biết làm sao bây giờ. Ông Tâm hơi rối, da trán nhăn lại. Ông cũng có những đứa con như nó, còn nhỏ đại hơn nữa. Ông đã phải vất vả và phải còn vất vả thêm bao nhiêu nữa vì chúng nó. Và ông lại phải phân tích từ đầu: -Học sinh đang học, các thầy đang lên lớp... Trán ông nhăn lại, rối rắm, bế tắc.
- Ối trời ôi!
Rồi im bặt. Nó kiệt sức. Hay nó bị ngất. Hay là?...
Không. Nó cười. Thật đấy mà. Nó cười. Không biết nó đọc được từ đâu trên con người ông một ánh sáng trí tuệ lóe lên, và nó cười. Ông Tâm cũng gần như cười, nhưng các nếp nhăn vẫn không giãn ra được.
Ông Tâm lặng lẽ kéo đến một chiếc xe cải tiến mà nhà bếp vẫn thường dùng chở gạo. Ông lót cái chiếu của ông vào thùng xe. Ông nhẹ nhàng bế đứa học trò đặt vào đó. Rồi cũng rất nhẹ nhàng ông đắp cho nó chiếc chăn chiên của ông. Và ông từ từ kéo xe đi.
Chiếc xe đi về hướng bệnh viện. Trong xe không còn nghe tiếng rên la nữa. Thi thoảng mới nghe ối lên một tiếng khi xe xóc ổ gà. Ông vẫn từ từ kéo xe đi. Người hơi cúi xuống. Không biết ông đang nghĩ gì mà các nếp nhăn trên trán không giãn ra được. Ông cũng không hề hay biết sau ông một quãng mấy thầy trò đang chạy theo ông với chiếc đòn khiêng dài và một cái võng.
1976
